PHÂN LOẠI ĐÁI THÁO ĐƯỜNG



tieu duong type 1 va type 2

PHÂN LOẠI ĐÁI THÁO ĐƯỜNG ( Theo Diabetes Care 2017)

Đái tháo đường có thể được phân thành những nhóm chính sau:

– Đái tháo đường type 1: phá huỷ tế bào beta do tự miễn, thường dẫn đến thiếu insulin tuyệt đối.

– Đái tháo đường type 2: do mất dần chức năng tiết insulin của tế bào beta trên nền tảng tăng đề kháng insulin.

– Đái tháo đường thai kỳ: đái tháo đường được phát hiện vào tam cá nguyệt thứ 2 và thứ 3 của thai kỳ, mà trước khi mang thai không bị đái tháo đường thực sự.

– Các loại đái tháo đường đặc trưng do những nguyên nhân khác: ví dụ: hội chứng đái tháo đường đơn gen ( như là đái tháo đường sơ sinh hay đái tháo đường khởi phát khi trưởng thành ở người trẻ (maturity-onset diabetes of the young [MODY]), bệnh của tuyến tuỵ ngoại tiết ( như xơ nang tuỵ), do thuốc hay hoá chất gây ra bệnh đái tháo đường, như: sử dụng corticoid trong điều trị HIV /AIDS hay sau khi ghép tạng.

 Đái tháo đường type 1 và đái tháo đường type 2 là hai type khác nhau của bệnh đái tháo đường, có biểu hiện lâm sàng và tiến triển rất khác nhau. Việc phân loại rất quan trọng để quyết định điều trị, tuy nhiên trong một số trường hợp cũng không thể phân biệt rõ ràng giữa type 1 và type 2 ở thời điểm chẩn đoán.

 Cách phân biệt cũ: đái tháo đường type 2 xảy ra ở người lớn và đái tháo đường type 1 xảy ra ở người trẻ tuổi đã không còn chính xác, vì type 2 có thể xảy ra ở người trẻ và ngược lại, đái tháo đường type 1 có thể xảy ra ở bệnh nhân lớn tuổi.

 Đôi khi bệnh nhân đái tháo đường type 2 cũng bị nhiễm ceton acid ( diabetic ketoacidosis (DKA), đặc biệt trên nhóm dân tộc thiểu số. Bệnh nhân đái tháo đường type 1 thường hiện diện các triệu chứng đặc trưng: tiểu nhiều/uống nhiều và ⅓ bệnh nhân có hiện diện nhiễm ceton acid.

 Khởi phát đái tháo đường type 1 trên người lớn rất thay đổi, không biểu hiện các triệu chứng điển hình như trên trẻ em. Mặc dù có thể khó khăn trong chẩn đoán phân biệt giữa các type bệnh đái tháo đường lúc khởi phát, nhưng chẩn đoán sẽ rõ ràng theo thời gian.

Đặc trưng sinh lý bệnh học của bệnh đái tháo đường type 1 hiện rõ hơn so với bệnh đái tháo đường type 2. Ngày nay nhiều nghiên cứu trên thân nhân trực hệ của bệnh nhân đái tháo đường type 1 cho thấy sự hiện diện hằng định từ 2 tự kháng thể trở lên là yếu tố tiên đoán chắc chắn của tăng đường huyết trên lâm sàng và bệnh đái tháo đường. Tốc độ tiến triển tùy thuộc vào tuổi lúc phát hiện kháng thể lần đầu, số lượng kháng thể, đặc trưng của kháng thể và nồng độ của kháng thể.

 Glucose máu và HbA1c tăng rõ trước khi các triệu chứng lâm sàng xuất hiện, giúp chẩn đoán dễ dàng hơn, trước khi nhiễm ceton acid xảy ra.

Phân loại đái tháo đường: Ba giai đoạn của đái tháo đường type 1 có thể phân biệt dựa vào bảng bên dưới:

  Giai đoạn 1 Giai đoạn 2 Giai đoạn 3
Giai đoạn
  • Đáp ứng miễn dịch
  • Đường huyết bình thường
  • Tiền triệu chứng
  • Đáp ứng miễn dịch
  • Rối loạn đường huyết
  • Tiền triệu chứng
  • Bắt đầu tăng đường huyết
  • Có triệu chứng
Tiêu chuẩn chẩn đoán
  • Nhiều tự kháng thể ( Multiple autoantibodies )
  • Không có rối loạn đường huyết đói hay Rối loạn dung nạp glucose (IGT or IFG)
  • Nhiều tự kháng thể
  • Rối loạn đường huyết: rối loạn đường huyết đói và/ hay Rối loạn dung nạp Glucose (IFG and/or IGT)
  • Đường huyết đói: 100–125 mg/dL (5.6–6.9 mmol/L)
  • Đường huyết 2-h sau ăn 140–199 mg/dL (7.8–11.0 mmol/L)
  • A1C 5.7–6.4% (39–47 mmol/mol) hay tăng ≥10% giá trị A1C

Con đường dẫn đến phá hủy và rối loạn chức năng của tế bào beta ít rõ ràng trên bệnh nhân đái tháo đường type 2 nhưng quá trình tiết insulin của tế bào beta suy giản trong bệnh cảnh tăng đề kháng insulin là mẫu số chung cho tất cả bệnh nhân đái tháo đường type 2.

(Phân loại đái tháo đường được viết dựa vào tài liệu Diabetes Care của Hiệp Hội Đái tháo đường Hoa Kỳ 2017)

 

Những bài liên quan:

Giới thiệu về tác giả

Lý lịch Bs Chuyên khoa 2 Ngô Thế Phi

Bác sỹ chuyên khoa bệnh Nội Tiết - Đái tháo đường
Sáng lập website www.daithaoduong.com
Chia sẻ kiến thức về bệnh Đái tháo đường - Tiểu đường
Phòng khám Tiểu đường
Số 241, Đặng Văn Bi, Phường Trường Thọ, Quận Thủ Đức, TP. HCM

Viết phản hồi của bạn

*