Bệnh võng mạc do đái tháo đường

Bệnh lý võng mạc hay biến chứng mắt do tiểu đường, đái tháo đường

Bệnh võng mạc đái tháo đường là một trong những nguyên nhân phổ biến gây mù ở các nước phát triển cũng như đang phát triển.

Phần lớn người bệnh phát hiện và điều trị muộn. 

Tất cả bệnh nhân đái tháo đường đều có nguy cơ bị bệnh võng mạc đái tháo đường.

Nguyên nhân duy nhất gây ra bệnh là do đường trong máu tăng cao.

Biến chứng võng mạc đái tháo đường có thể gây mù, tuy nhiên phần lớn trường hợp có thể phòng tránh được.

Bệnh thường không có triệu chứng gì trong thời kỳ đầu, do đó khám mắt định kỳ là cách duy nhất để xác định tổn thương trên võng mạc và từ đó có hành động thích hợp.

Quản lý đái tháo đường và khám mắt để phát hiện tổn thương sớm có thể giúp việc ngăn ngừa quá trình suy giảm thị lực.

Để giữ thị lực tốt cần tối ưu hóa các yếu tố sau: đường huyết, huyết áp, kiểm soát lượng mỡ trong máu, khám mắt định kỳ và chuyển tuyến chữa trị kịp thời.

CÁC YẾU TỐ NGUY CƠ BIẾN CHỨNG MẮT TRÊN NGƯỜI TIỂU ĐƯỜNG

  • Thời gian mắc bệnh đái tháo đường : bệnh càng lâu, nguy cơ càng cao
  • Kiểm soát đường huyết: Kiểm soát đường huyết tốt giúp giảm nguy cơ mắc bệnh,
  • Thai kỳ
  • Tăng huyết áp
  • Bệnh lý thận
  • Những yếu tố thuận lợi khác: béo phì, tăng lipid máu, hút thuốc lá, thiếu máu.

TRIỆU CHỨNG

  • Mờ mắt
  • Ruồi bay
  • Dao động tầm nhìn ( đôi khi mờ mắt vài ngày rồi sáng lại)
  • Nhìn méo hình, không sắt nét ( do phù hoàng điểm)
  • Các vùng tối trong thị trường (ám điểm)
  • Giảm thị lực vào ban đêm
  • Rối loạn sắc giác
  • Mất thị lực một phần hoặc toàn phần

PHÂN LOẠI BỆNH VÕNG MẠC DO TIỂU ĐƯỜNG

Bảng phân loại bệnh võng mạc do đái tháo đường 

Phù hoàng điểm do đái tháo đường (DME) là biến chứng của bệnh võng mạc đái tháo đường. Sự hiện diện và mức độ nghiêm trọng của DME cần được đánh giá riêng biệt . Phù hoàng điểm do đái tháo đường có thể xuất hiện ở bất kỳ giai đoạn nào của bệnh võng mạc đái tháo đường.

Bảng xếp loại phù hoàng điểm do đái tháo đường:

* Xuất tiết cứng là hậu quả của phù võng mạc hiện tại hoặc trước đây. Phù hoàng điểm do đái tháo đường được chẩn đoán khi võng mạc dày lên, hình ảnh này thấy rõ khi khám bằng kính hiển vi đèn khe hoặc chụp ảnh đáy mắt với đồng tử giãn trên không gian 3 chiều. Chụp cắt lớp vi tính quang học (optical coherence tomography) là phương pháp nhạy cảm nhất để xác định vị trí và độ trầm trọng của phù hoàng điểm.

ĐÁNH GIÁ BỆNH MẮT DO ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

Một khi bệnh nhân đái tháo đường đã được giới thiệu đến bác sĩ chuyên khoa mắt, họ phải được kiểm tra mắt toàn diện bao gồm:

• Đo và kiểm tra thị lực

• Khám bằng kính sinh hiển vi đèn khe

• Đo áp lực nội nhãn

• Soi góc tiền phòng (khi có tân mạch mống mắt, hoặc nhãn áp cao)

• Kiểm tra đáy mắt để đánh giá bệnh lý võng mạc đái tháo đường và DME bằng cách sử dụng: kính sinh hiển vi đèn khe kết hợp khám nhỏ giãn đồng tử hoặc chụp ảnh đáy mắt có nhỏ thuốc giãn đồng tử hoặc chụp ảnh đáy mắt không nhỏ thuốc giãn đồng tử với đồng tử giãn nở.

Ngoài ra, có thể sử dụng chụp mạch huỳnh quang để khảo sát rõ nguyên nhân giảm thị lực, xác định mao mạch rò rỉ và sử dụng làm hướng dẫn để điều trị DME, 

Chụp cắt lớp vi tính quang học (OCT) là phương pháp nhạy nhất để xác định các vùng và mức độ nghiêm trọng của DME để theo dõi

ĐIỀU TRỊ BỆNH VÕNG MẠC DO ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

Bảng: Các điều trị thông thường của bệnh lý võng mạc do đái tháo đường

Cách điều trị Điều trị Laser ( kỹ thuật quang đông )
Mục đíchCó thể ngăn ngừa mất thị lực và ổn định thị lực nếu thực hiện sớm.
Loại/chỉ định– Điều trị laser khu trú – phù hoàng điểm do đái tháo đường
– Điều trị laser dạng lưới – phù hoàng điểm do đái tháo đường
– Điều trị toàn võng mạc – võng mạc đái tháo đường tăng sinh
– Điều trị toàn võng mạc – chọn lọc một số trường hợp của võng mạc đái tháo đường không tăng sinh nặng.
Tiêm thuốc nội nhãn ức chế VEGF
Mục đíchCó thể ngăn ngừa mất thị lực, ổn định thị lực, và thậm chí trong vài trường hợp có thể cải thiện thị lực nếu thực hiện sớm
Chỉ địnhPhù hoàng điểm do đái tháo đườngTrong vài trường hợp của võng mạc đái tháo đường tăng sinh
Tiêm Steroids nội nhãn
Mục đíchCó thể làm bình ổn hàng rào mạch-máu võng mạc, giảm tiết dịch và giảm quá trình kích thích phản ứng viêm
Chỉ địnhPhù hoàng điểm do đái tháo đường
Phẫu thuật dịch kính
Mục đíchCó thể chỉnh sửa hoặc ngăn ngừa bong hoặc rách võng mạc, giảm xuất huyết dịch kính trầm trọng, và giảm tăng sinh mạch máu mới phát triển dù đã điều trị laser tiếp tục
Chỉ định– Xuất huyết dịch kính nặng, không tự tiêu trong vòng 1-3 tháng
Bệnh võng mạc đái tháo đường tăng sinh tiến triển không đáp ứng với điều trị laser
– Bong võng mạc do co kéo có ảnh hưởng đến hoàng điểm hoặc đe dọa vùng hoàng điểm
– Phối hợp bong võng mạc do co kéo và rách võng mạc
– Phù võng mạc do co kéo hoặc màng trước võng mạc ảnh hưởng đến hoàng điểm

Các điều trị khác hổ trợ biến chứng võng mạc do đái tháo đường

1. Kiểm soát tối ưu đường huyết

2. Kiểm soát huyết áp

3. Ngưng thuốc lá

4. Kiểm soát mỡ máu : 

Nhóm thuốc Fenofibrate ( Lipanthyl 145mg) được chấp thuận trong điều trị bệnh lý võng mạc đái tháo đường.

KHÁM TẦM SOÁT VÀ THEO DÕI BỆNH VÕNG MẠC DO ĐÁI THÁO ĐƯỜNG

Bảng :Thời gian áp dụng khám chẩn đoán mắt lần đầu và liên tục cho bênh nhân đái tháo đường

Các bài viết liên quan

Viết một bình luận