Thuốc uống điều trị đái tháo đường có gây suy thận hay không?

Uống thuốc trị tiểu đường có gây suy thận hay không?

Là câu hỏi mà bệnh nhân thường thắc mắc.

Thuốc tiểu đường gây suy thận hay không?

Đó là câu hỏi bác sĩ thường nghe từ bệnh nhân, và những câu đại loại như vậy:

  1. Uống thuốc trị tiểu đường lâu dài gây suy thận phải không bác sĩ?
  2. Bác sĩ ơi, có bác sĩ nói rằng: uống thuốc tiểu đường nhiều gây suy thận, suy gan nên khuyên bệnh nhân chuyển sang tiêm insulin. Có đúng không bác sĩ?

Câu trả lời sẽ có sau khi bạn đọc xong bài này.

Thuốc điều trị bệnh tiểu đường type 2 có thể chia làm 2 nhóm: insulin và các nhóm thuốc hạ đường huyết khác.

Trong các nhóm thuốc điều trị bệnh tiểu đường type 2 còn lại, đa số là các nhóm thuốc trị tiểu đường dạng uống.

Trong tất cả các nhóm thuốc điều trị bệnh tiểu đường không có bất cứ nhóm nào gây độc cho thận cả. Tất cả các thuốc điều được nghiên cứu kỹ lưỡng trước khi đưa vào sử dụng lâu dài cho bệnh nhân.”

Trong khi đó, hàng ngày bạn có thể bắt gặp rất nhiều thuốc gây độc thận được bán thoải mái ở tiệm thuốc tây, nhưng mọi người uống mà không bao giờ thắc mắc
Ví dụ: nhóm kháng viêm non-steroides như: Alaxan ( Paracetamol + ibuprofen), ketoprofen…

Các thuốc kháng sinh: aminoglycosides, cephalosporins, vancomycin, amphotericin B…

Thậm chí một số nhóm thuốc điều trị tăng huyết áp ( ức chế men chuyển…) cũng cần theo dõi chức năng thận khi điều trị.. Do vậy, khi sử dụng thuốc phải hỏi ý kiến bác sĩ, đặc biệt đối với bệnh nhân lớn tuổi, trẻ em, phụ nữa mang thai….

Quay lại với thuốc điều trị tiểu đường.

Chúng ta nên hiểu rằng suy thận là một trong biến chứng của bệnh tiểu đường, do đường huyết tăng cao mà không được kiểm soát tốt. Chứ không phải thuốc tiểu đường gây suy thận như nhiều người lầm tưởng.

Do vậy, sau thời gian uống thuốc điều trị tiểu đường bệnh nhân có thể bị suy thận, tuy nhiên nguyên nhân không phải do thuốc mà là do chúng ta không kiểm soát đường huyết tốt.

Khi bệnh nhân bị suy thận ở giai đoạn 3 trở đi, MỘT SỐ NHÓM thuốc uống điều trị tiểu đường sẽ bị chống chỉ định.

Lý do cũng không phải những nhóm thuốc này làm suy thận nặng thêm mà vì thuốc được đào thải qua thận, nếu chức năng thận đã suy, việc đào thải thuốc sẽ giảm và thuốc sẽ tích tụ lại trong cơ thể gây ra những tác dụng phụ như: hạ đường huyết quá mức, nhiễm acid lactic….

Dưới đây là bảng tóm tắt các nhóm thuốc điều trị tiểu đường (ngoại trừ insulin) trong khuyến cáo điều trị đái tháo đường của AACE – Hội các nhà lâm sàng Nội Tiết Hoa kỳ 2020:

medicines aace2020

Dựa vào bảng trên ta xem xét lại tất cả các nhóm thuốc điều trị tiểu đường
Những từ viết tắt trong bảng: CKD: Bệnh thận mạn ( thường gọi là suy thận mạn), stage 3,4,5: giai đoạn 3,4,5. Contraindicated: chống chỉ định.

Quan trọng: Tất cả các nhóm thuốc điều trị tiểu đường đều an toàn ngay cả khi bệnh nhân suy thận giai đoạn 1,2

Thuốc uống  trị tiểu đường: Nhóm Metformin

Đây là nhóm thuốc có tuổi đời rất lâu, sử dụng an toàn ngay cả khi suy thận giai đoạn 1,2,3

Từ giai đoạn 4 và giai đoạn 5 ( suy thận giai đoạn cuối ): chống chỉ định.

Đây là nhóm thuốc tiểu đường duy nhất chống chỉ định khi suy thận.

Trong những giai đoạn này, người ta e ngại tác dụng gây nhiễm acid lactic của thuốc metformin.

Nhóm thuốc uống trị tiểu đường: sulfonylureas

Suy thận giai đoạn 3: thuốc có nguy cơ cao gây hạ đường huyết quá mức, do đó cần giảm liều

Từ suy thận giai đoạn 4, 5: nhóm thuốc này bị chống chỉ định sử dụng, ngoại trừ Gliclazid ( Diamicron ) và Glipiride.

Những nhóm thuốc khác có nguy cơ gây hạ đường huyết qúa mức nên chống chỉ định.

Nhóm thuốc Glinide

Có 2 nhóm: Repaglinide và Nateglinide

Nhóm glinide có cơ chế hạ đường huyết gần giống như nhóm sulfonyureas nhưng tác dụng ngắn hơn

Suy thận giai đoạn 3: thận trọng vì nguy cơ hạ đường huyết

Suy thận giai đoạn: 4,5:

Nhóm repaglinide có thể được sử dụng, thậm chí không cần giảm liều. Nhóm nateglinide mới chống chỉ định

Nhóm Pioglitazone

Nhóm này hiện nay ít được sử dụng vì tác dụng bất lợi trên những bệnh nhân suy tim, tăng huyết áp, giữ nước, tăng nguy cơ gãy xương…

Thuốc an toàn trên bệnh nhân suy thận, dù giai đoạn 4,5

Nhóm thuốc Acarbose

Nhóm thuốc acarbose có tác dụng làm chậm hấp thu carbohydrate từ đường tiêu hóa, giúp giảm đường huyết sau ăn.

Thuốc an toàn cho bệnh nhân suy thận tới giai đoạn 3, chống chỉ định đối với suy thận giai đoạn 4,5.

Nhóm thuốc ức chế DPP-4

Thuốc ức chế DPP-4 là nhóm thuốc khá an toàn, ít tác dụng phụ. Không chống chỉ định trên bệnh nhân suy thận.

Các thuốc: Vildagliptin ( Galvus ), Sitagliptin ( Januvia ), Saxagliptin ( Onglyza ) cần giảm liều ở suy thận giai đoạn 3,4,5.

Đối với thuốc Linagliptin ( Trajenta) không cần giảm liều. Có thể sử dụng ngay cả trên bệnh nhân suy thận gia đoạn cuối.

Thuốc đồng vận thụ thể GLP-1: có vai trò quan trọng trong phòng ngừa suy thận

Đây không phải là thuốc uống mà là thuốc tiêm, có tác dụng hạ đường huyết và giảm cân.

Có 2 nhóm: Exenatide và Liraglutide ( Victoza)

Nhóm Exenatide thải qua thận do đó cần giảm liều khi suy thận giai đoạn 3.

Riêng nhóm Liraglutide ( Victoza) không cần giảm liều ngay cả khi suy thận giai đoạn 4,5.

Nhóm ức chế thụ thể SGLT-2: có thể giúp phòng ngừa suy thận giai đoạn sớm

Ở thị trường Việt Nam chúng ta hiện đang sử dụng Empaglifozin (Jardiance) hay Dapaglifozine ( Forxiga ):

Thuốc có tác dụng ức chế men đồng vận chuyển Glucose và Natri ở ống thận gần, làm tăng thải glucose qua nước tiểu, giúp hạ đường trong máu.

Tóm lại: Các nhóm thuốc uống trị tiểu đường, không hề gây suy thận mà được chỉ định ngay cả khi suy thận ở giai đoạn 1,2 thậm chí suy thận giai đoạn 3A.

Một số thuốc chống chỉ định khi suy thận giai đoạn 3B trở lên. Đồng thời một số nhóm thuốc an toàn ngay cả khi suy thận giai đoạn cuối.

Để phòng ngừa suy thận do tiểu đường, quan trọng nhất là kiểm soát đường huyết tốt (đánh giá qua HbA1c).

Dù điều trị insulin sớm mà không kiểm soát đường huyết tốt bạn vẫn có thể bị biến chứng suy thận sau này.

Mặt khác, thuốc uống tiểu đường nếu kiểm soát đường huyết hiệu quả vẫn giúp bệnh nhân sống khỏe mà không bị các biến chứng mạn tính do tiểu đường gây ra.

Tới đây chắc bạn cũng đã biết câu trả lời cho các câu hỏi phía trên.

THẢO LUẬN - HỎI ĐÁP

Bạn có bất cứ góp ý, thảo luận hay cần tư vấn...

Footer logo đái tháo đường - tiểu đường

Trang webs do Bác sĩ Ngô Thế Phi - Chuyên khoa 2 Nội tiết viết bài.

Với mong muốn đem lại kiến thức về bệnh tiểu đường, giúp người bệnh tiểu đường sống khoẻ.

Liên hệ

PHÒNG KHÁM TIỂU ĐƯỜNG

Địa chỉ: 241 Đặng Văn Bi, Trường Thọ, TP Thủ Đức, HCM.

Tel 0974 33 99 55