Điều trị tiểu đường thai kỳ như thế nào?

Đái tháo đường thai kỳ – Gestational Diabetes Mellitus – GDM là tình trạng tăng đường huyết được phát hiện lần đầu trong thai kỳ, thường xuất hiện từ tam cá nguyệt thứ 2–3.

Nếu không được điều trị đúng cách, tiểu đường thai kỳ có thể làm tăng nguy cơ tiền sản giật, thai to, sinh mổ, và đái tháo đường type 2 về sau cho cả mẹ và con.

Mục tiêu điều trị tiểu đường thai kỳ (theo ADA 2026)

Theo Standards of Care 2026, điều trị đái tháo đường thai kỳ – GDM tập trung vào:

• Duy trì đường huyết gần mức sinh lý trong suốt thai kỳ
• Ngăn ngừa biến chứng mẹ – thai nhi (thai to, tiền sản giật, sinh mổ)
• Đảm bảo tăng trưởng thai phù hợp tuổi thai
• Giảm nguy cơ đái tháo đường type 2 sau sinh

Mục tiêu đường huyết khuyến cáo trong GDM:

• Trước ăn: ≤ 95 mg/dL (≤ 5,3 mmol/L)
• Sau ăn 1 giờ: ≤ 140 mg/dL (≤ 7,8 mmol/L)
• Sau ăn 2 giờ: ≤ 120 mg/dL (≤ 6,7 mmol/L)

Điều trị đái tháo đường thai kỳ

Điều trị đái tháo đường thai kỳ cần phối hợp giữa thay đổi lối sống, chỉ định Insulin khi cần, theo dõi đường huyết thường xuyên.

3.1 Can thiệp lối sống: Nền tảng điều trị đái tháo đường thai kỳ – GDM

ADA 2026 khẳng định: Điều trị dinh dưỡng Y khoa– (MNT) kết hợp vận động thể lực là bước điều trị đầu tiên và bắt buộc cho tất cả thai phụ bị GDM.

Điều trị dinh dưỡng y khoa (MNT)

Nguyên tắc cốt lõi

• Cá thể hóa theo BMI trước mang thai, mức tăng cân, và đường huyết
• Tránh cả tăng đường huyết sau ăn và nhiễm ceton do đói

Khuyến nghị thực hành

• Chia 3 bữa chính + 2–4 bữa phụ/ngày
• Hạn chế carbohydrate hấp thu nhanh (đường, nước ngọt, bánh kẹo)
• Ưu tiên carbohydrate chỉ số đường huyết thấp–trung bình
• Đảm bảo đủ đạm, chất béo lành mạnh và chất xơ

ADA 2026 không khuyến cáo chế độ ăn rất ít carbohydrate trong thai kỳ do nguy cơ tăng ceton máu.

Hoạt động thể lực như thế nào trong điều trị đái tháo đường thai kỳ

• Đi bộ nhẹ 20–30 phút sau ăn giúp giảm glucose sau ăn rõ rệt
• Tổng thời gian vận động: ≥ 150 phút/tuần, nếu không có chống chỉ định sản khoa
• Tránh vận động mạnh, nguy cơ té ngã hoặc chấn thương bụng

Tự theo dõi đường huyết (Self-Monitoring of Blood Glucose – SMBG)

Theo ADA 2026, SMBG là bắt buộc trong điều trị đái tháo đường thai kỳ – GDM.

Thời điểm đo thường dùng

• Lúc đói (trước ăn sáng)
• Sau ăn 1 giờ hoặc 2 giờ
• Trước ngủ (nếu cần)

Kết quả tự theo dõi đường huyết – SMBG được dùng để:

• Đánh giá hiệu quả chế độ dinh dưỡng MNT, biết thức ăn nào tăng đường để tránh.
• Quyết định khi nào khởi trị insulin
• Điều chỉnh liều insulin khi cần

Điều trị bằng insulin trong GDM: Tiêu chuẩn vàng khi cần thuốc

Theo khuyến cáo của ADA 2026:

Insulin là liệu pháp được ưu tiên hàng đầu khi can thiệp lối sống không đạt mục tiêu đường huyết.

1. Khi nào cần insulin trong điều trị tiểu đường thai kỳ?

• Đường huyết vượt mục tiêu ≥ 1–2 tuần dù tuân thủ ăn uống và vận động
• Đường huyết lúc đói tăng → ưu tiên insulin nền
• Tăng đường huyết sau ăn → insulin nhanh trước bữa ăn

2. Vì sao insulin an toàn trong GDM?

• Không qua nhau thai
• Không gây dị tật thai
• Có thể điều chỉnh linh hoạt theo nhu cầu từng giai đoạn thai kỳ

ADA 2026 không khuyến cáo thường quy thuốc uống hạ đường huyết trong thai kỳ; chỉ cân nhắc khi insulin không khả thi và cần theo dõi rất chặt chẽ.

Theo dõi thai nhi & quản lý trong chuyển dạ

• Siêu âm đánh giá tăng trưởng thai, nước ối
• Theo dõi thai to (macrosomia) nếu kiểm soát đường huyết kém
• Trong chuyển dạ: duy trì glucose mẹ 70–110 mg/dL để giảm nguy cơ hạ đường huyết sơ sinh

Chăm sóc sau sinh (Postpartum Care)

ADA 2026 nhấn mạnh giai đoạn sau sinh là thời điểm then chốt.

1. Ngay sau khi sinh:

• Phần lớn phụ nữ không cần insulin sau sinh
• Khuyến khích cho con bú (giảm nguy cơ ĐTĐ type 2 cho mẹ)

2. Tầm soát đái tháo đường type 2 sau sinh

• Nghiệm pháp dung nạp glucose 75 g, vào thời điểm 6–12 tuần sau sinh để tầm soát đái tháo đường type 2.
• Nếu bình thường → tầm soát mỗi 1–3 năm

Kết luận

Theo Standards of Care in Diabetes—2026, điều trị đái tháo đường thai kỳ phải dựa trên:

• Can thiệp lối sống bao gồm: dinh dưỡng điều trị và vận động phù hợp
• Theo dõi đường huyết chặt chẽ
• Insulin là lựa chọn chuẩn khi cần
• Theo dõi lâu dài sau sinh

Kiểm soát tốt đái tháo đường thai kỳ – GDM giúp mẹ mang thai an toàn và trẻ khởi đầu khỏe mạnh.

📚 Nguồn tham khảo chính:
American Diabetes Association. Standards of Care in Diabetes—2026. Section 15: Management of Diabetes in Pregnancy.

LƯU Ý: Nội dung trong bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin y khoa và không thay thế cho tư vấn, chẩn đoán hoặc điều trị y khoa. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi áp dụng.