• Bỏ qua primary navigation
  • Skip to main content
Website daithaoduong.com

daithaoduong.com

Kiến thức về Bệnh Tiểu đường

  • Dành cho Nhân viên Y tế
    • Công cụ hỗ trợ Lâm sàng
    • Thực hành Lâm sàng
    • Guidelines
  • Dành cho bệnh nhân
    • Cổng thông tin bệnh nhân
    • Sổ theo dõi sức khỏe
    • Kiến thức bệnh Tiểu đường
    • Hướng dẫn bệnh nhân Tiểu đường
    • Hỏi đáp | Tư vấn Miễn phí
  • Dịch vụ Y tế
    • Phòng khám Tiểu đường
    • Điều trị tiểu đường online
  • Liên hệ
  • Đăng Nhập
Biến chứng tiểu đường: tim, thận, mắt, dây thần kinh.

BIẾN CHỨNG TIỂU ĐƯỜNG: Dấu Hiệu, Cơ Chế, Cách Nhận Biết Và Phòng Ngừa

Ngày cập nhật bài viết: 07-10-2026 bởi Bs Ngô Thế Phi

Biến chứng tiểu đường hay đái tháo đường do tăng đường huyết kéo dài gây tổn thương cấu trúc và chức năng của mạch máu nhỏ (vi mạch) và mạch máu lớn (đại mạch), dẫn đến biến chứng nguy hiểm ở nhiều cơ quan: tim, não, mắt, thận, thần kinh, bàn chân, da và răng miệng.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 50% người bệnh ĐTĐ không được phát hiện sớm, và 70% tử vong ở bệnh nhân ĐTĐ là do biến chứng tim mạch hoặc thận.

Bài viết bao gồm các nội dung sau:
1 2. Phân loại biến chứng của bệnh đái tháo đường
2 3. Biến chứng TIỂU ĐƯỜNG cấp tính – Cảnh báo nguy hiểm tức thì
3 4. Biến chứng mạn tính – Nguy cơ âm thầm nhưng hủy hoại
4 5. Biện pháp phòng ngừa BIẾN CHỨNG TIỂU ĐƯƠNG toàn diện
5 6. Kết luận về biến chứng tiểu đường
6 Bài viết liên quan

2. Phân loại biến chứng của bệnh đái tháo đường

Phân loạiVí dụĐặc điểm chính
Biến chứng cấp tínhHạ đường huyết, DKA, HHSXảy ra nhanh, có thể đe dọa tính mạng, cần cấp cứu ngay
Biến chứng mạn tínhThận, mắt, thần kinh, tim mạch, bàn chânXuất hiện âm thầm, tiến triển trong nhiều năm

3. Biến chứng TIỂU ĐƯỜNG cấp tính – Cảnh báo nguy hiểm tức thì

🩸 a. Hạ đường huyết (Hypoglycemia)

  • Nguyên nhân: Dùng thuốc hạ đường huyết (insulin, sulfonylurea) quá liều, bỏ bữa, tập thể dục gắng sức, uống rượu khi đói.
  • Triệu chứng sớm: Run tay, vã mồ hôi, tim đập nhanh, đói cồn cào, hoa mắt.
  • Triệu chứng nặng: Lú lẫn, co giật, hôn mê.
  • Xử trí:
    • Nếu tỉnh: Uống 15–20g carbohydrate nhanh (1 ly nước đường hoặc 3 viên đường glucose).
    • Nếu mất ý thức: Tiêm glucagon 1 mg hoặc cấp cứu ngay.

🩺 Lưu ý: Bệnh nhân dùng insulin hoặc sulfonylurea cần mang theo bánh kẹo ngọt để xử trí khi hạ đường huyết bất ngờ.

⚠️ b. Hôn mê nhiễm toan ceton (DKA – Diabetic Ketoacidosis)

  • Gặp nhiều ở: ĐTĐ type 1, người ngưng insulin đột ngột, nhiễm trùng, stress.
  • Cơ chế: Thiếu insulin → tăng phân giải mỡ → tạo thể ceton → toan máu.
  • Dấu hiệu nhận biết:
    • Khát nước, tiểu nhiều, khô miệng.
    • Buồn nôn, đau bụng, hơi thở mùi trái cây (acetone).
    • Thở nhanh sâu kiểu Kussmaul, mệt lả, lú lẫn.
  • Xử trí: Truyền dịch NaCl 0.9%, tiêm insulin tĩnh mạch, theo dõi điện giải và khí máu.

💧 c. Hội chứng tăng áp lực thẩm thấu do tăng đường huyết (HHS)

  • Gặp ở: Người lớn tuổi bị ĐTĐ type 2, mất nước nặng.
  • Đặc điểm: Đường huyết >33 mmol/L, không có toan ceton.
  • Biểu hiện: Khát nhiều, yếu cơ, lú lẫn, hôn mê.
  • Điều trị: Truyền dịch, bù điện giải, insulin tĩnh mạch liều thấp.

4. Biến chứng mạn tính – Nguy cơ âm thầm nhưng hủy hoại

❤️ a. Biến chứng tim mạch

  • Tác động: Là nguyên nhân tử vong hàng đầu của người ĐTĐ.
  • Bệnh thường gặp:
    • Bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim.
    • Đột quỵ não (nhồi máu não, xuất huyết não).
    • Tăng huyết áp và suy tim.
  • Cơ chế:
    • Tăng glucose làm tổn thương nội mô mạch máu → xơ vữa động mạch.
    • Mỡ máu cao, viêm mạn tính làm hẹp lòng mạch.
  • Phòng ngừa:
    • Kiểm soát đường huyết (HbA1c <7%).
    • Huyết áp <130/80 mmHg.
    • LDL-C <1.8 mmol/L.
    • Ngưng hút thuốc, tập thể dục đều đặn.

👁️ b. Biến chứng mắt (Bệnh võng mạc đái tháo đường)

  • Cơ chế: Đường huyết cao gây dày màng đáy mao mạch võng mạc → xuất huyết, phù hoàng điểm.
  • Triệu chứng: Nhìn mờ, nhìn đôi, xuất hiện ruồi bay, mất thị lực dần.
  • Phòng ngừa:
    • Soi đáy mắt mỗi 12 tháng.
    • Kiểm soát đường huyết và huyết áp tốt.
    • Điều trị sớm bằng laser hoặc tiêm thuốc chống VEGF.

🧠 c. Biến chứng thần kinh (Bệnh lý thần kinh đái tháo đường)

  • Loại thường gặp:
    • Bệnh lý thần kinh ngoại biên (bàn chân, bàn tay).
    • Bệnh lý thần kinh tự chủ (tim, tiêu hóa, sinh dục).
  • Triệu chứng:
    • Cảm giác tê bì, bỏng rát, châm chích ở bàn chân.
    • Giảm phản xạ gân gót.
    • Rối loạn tiêu hóa, nhịp tim nhanh, rối loạn cương dương.
  • Khám: Test monofilament, âm thoa 128 Hz, hoặc biothesiometer.
  • Phòng ngừa:
    • Kiểm soát glucose máu.
    • Duy trì vitamin nhóm B, không hút thuốc, kiểm tra chân mỗi ngày.

🦵 d. Biến chứng bàn chân đái tháo đường

  • Nguyên nhân: Mất cảm giác + thiếu máu chi dưới → loét, nhiễm trùng, hoại tử.
  • Triệu chứng: Vết loét khó lành, mủ, mùi hôi, đau ít hoặc không đau.
  • Nguy cơ: Dễ dẫn đến cắt cụt chi nếu không phát hiện sớm.
  • Phòng ngừa:
    • Giữ chân khô sạch, mang giày mềm, kiểm tra mỗi ngày.
    • Tránh ngâm chân nước nóng, không cắt móng sâu.
    • Khám chuyên khoa bàn chân định kỳ.

🩹 e. Biến chứng thận (Bệnh thận đái tháo đường)

  • Cơ chế: Tăng glucose kéo dài làm tổn thương cầu thận → giảm lọc máu.
  • Biểu hiện: Phù nhẹ, tiểu ít, tăng creatinine máu, albumin niệu (+).
  • Phòng ngừa:
    • Kiểm tra microalbumin niệu hằng năm.
    • Kiểm soát huyết áp, dùng thuốc ACEI/ARB.
    • Giảm muối, hạn chế protein động vật.
    • Theo dõi GFR định kỳ.

🦷 f. Biến chứng miệng và da

  • Miệng: Dễ bị viêm lợi, nhiễm nấm Candida, khô miệng, hôi miệng.
  • Da: Loét, nhiễm trùng, chậm lành vết thương.
  • Phòng ngừa: Giữ vệ sinh răng miệng tốt, khám nha khoa định kỳ, kiểm soát đường huyết.

5. Biện pháp phòng ngừa BIẾN CHỨNG TIỂU ĐƯƠNG toàn diện

Biện phápMục tiêu khuyến cáo
Kiểm soát đường huyếtHbA1c <7%, đường huyết đói 4.4–7.0 mmol/L
Chế độ ăn hợp lýGiảm tinh bột hấp thu nhanh, ăn nhiều rau xanh, cá, chất béo tốt
Tập luyện thể dục30 phút/ngày, ít nhất 5 ngày/tuần
Không hút thuốc, hạn chế rượu biaGiảm 30–50% nguy cơ biến chứng tim mạch
Theo dõi định kỳKhám mắt, thận, thần kinh, bàn chân mỗi 6–12 tháng

6. Kết luận về biến chứng tiểu đường

Biến chứng của bệnh đái tháo đường có thể phòng ngừa được nếu kiểm soát đường huyết tốt và thay đổi lối sống tích cực.

Mỗi bệnh nhân cần được giáo dục sức khỏe định kỳ, hiểu rõ nguy cơ của bản thân và tầm soát sớm biến chứng theo hướng dẫn của ADA và IDF mới nhất.

THAM KHẢO: Standards of Care in Diabetes – 2025

Share bài viết:

  • Share on Twitter Share on Twitter
  • Share on Facebook Share on Facebook
  • Share on LinkedIn Share on LinkedIn
  • Share via Email Share via Email

THẢO LUẬN – HỎI ĐÁP

Nếu bạn có comment hay câu hỏi nào, vui lòng đến trang HỎI ĐÁP BỆNH TIỂU ĐƯỜNG để thảo luận.

HỎI ĐÁP BỆNH TIỂU ĐƯỜNG – MIỄN PHÍ !

Bài viết liên quan

  • Bệnh thận tiểu đường: Làm thế nào phòng ngừa suy thận?Bệnh thận tiểu đường là biến chứng do tăng đường huyết gây suy thận mạn, là biến chứng thường gặp…
  • Hướng dẫn chăm sóc mắt bệnh nhân tiểu đườngChăm sóc mắt bệnh nhân tiểu đường giúp ngăn ngừa các biến chứng ở võng mạc Bệnh lý võng mạc…
  • Tầm soát biến chứng võng mạc tiểu đường – đái tháo đườngBiến chứng võng mạc tiểu đường - đái tháo đường là gì? Biến chứng võng mạc tiểu đường là một…
  • Video hướng dẫn về biến chứng thần kinh do đái tháo đườngBiến chứng thần kinh rất thường gặp trên bệnh nhân đái tháo đường Khi bạn bị biến chứng thần kinh,…

Written by:
Bs Ngô Thế Phi
Published on:
05/11/2025

Khám phá thêm

Phòng khám tiểu đường Điều trị tiểu đường từ xa Hỏi đáp bệnh tiểu đường Liên hệ Bác sĩ
Website daithaoduong.com chia sẻ kiến thức y khoa về bệnh Tiểu đường tới người bệnh và nhân viên y tế do Bác sĩ Chuyên khoa 2 Nội Tiết Ngô Thế Phi viết

Chân trang

PHÒNG KHÁM TIỂU ĐƯỜNG
Địa chỉ: 241 Đặng Văn Bi, Phường Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh.
Giờ làm việc: Sáng: 6–7 giờ; Chiều: 17–19 giờ.
Chiều Chủ nhật: Nghỉ.
Điện thoại: 0988 333 660

VỀ TÁC GIẢ

BS.CKII Ngô Thế Phi
Bác sĩ chuyên khoa Nội tiết – Đái tháo đường, Trưởng khoa Nội tiết.
Trực tiếp biên soạn và chịu trách nhiệm chuyên môn về nội dung y khoa trên website
Xem hồ sơ tác giả
  • Home
  • Chính sách bảo mật
  • Chính sách biên tập
  • Giới thiệu daithaoduong.com
  • Miễn trừ trách nhiệm